คุณภาพของเวย์โปรตีน (Whey Protein)
เวย์โปรตีน (Whey Protein) เป็นอาหารโปรตีนที่ดีมากสำหรับมนุษย์ บางคนถึงกับกล่าวว่าเป็น
Whey Protein เป็นอาหารโปรตีนที่ดีที่สุดสำหรับมนุษย์เลยทีเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการเสริมสร้างกล้ามเนื้อ และเพื่อการลดน้ำหนักทำไม
จึงเป็นเช่นนั้นล่ะ ก่อนที่จะเข้าใจเรื่องนี้ได้
เราต้องมาดูความจริงพื้นฐานบางประการกันก่อน นั่นก็คือ
โปรตีนแต่ละชนิดนั้นจะประกอบด้วยกรดอมิโนชนิดต่างๆ
มากมายหลายร้อยหลายพันมาต่อๆ กัน ในเนื้อเยื่อของมนุษย์
พืชและสัตว์ก็จะประกอบด้วยโปรตีนที่เหมือนกันบ้างหรือต่างกันบ้าง
ส่วนที่ต่างกันนั้นมีอยู่มากจนทำให้เนื้อเยื่อของมนุษย์
พืชและสัตว์นั้นไม่เหมือนกันทั้งหมด ประเภทและจำนวนของกรดอมิโนต่างๆ
ที่มาประกอบกันขึ้นเป็นโปรตีนสำหรับมนุษย์ พืชและสัตว์ ก็เลยแตกต่างกัน
นั่นเป็นเหตุผลที่ร่างกายมนุษย์ไม่สามารถนำโปรตีนส่วนใหญ่จากพืชหรือสัตว์ไป
ใช้งานได้ทั้งหมด
กรดอมิโนที่ร่างกายมนุษย์จะนำมาสังเคราะห์ขึ้นเป็นโปรตีนนั้น บางชนิด
ร่างกายมนุษย์สามารถสร้างขึ้นได้เอง จึงไม่จำเป็นที่จะต้องได้จากอาหาร
แต่บางชนิดนั้นไม่สามารถสร้างขึ้นได้เอง จึงจำเป็นต้องได้รับจากอาหาร
โดยเรียกกรดอมิโนที่จำเป็นพวกนี้ว่า Essential Amino Acids (EAA)
นอกจากนี้แล้วก็ยังมีกรดอมิโนบางตัวที่ในภาวะปกติร่างกายสามารถสร้างเองได้พอ แต่ในบางสภาวะเช่น เมื่อเจ็บป่วยร่างกายเราไม่สามารถสร้างเองได้เพียงพอ ก็จำเป็นต้องได้รับเพิ่มจากอาหารเข้าไปโดยตรง กรดอมิโนชนิดนี้เรียกว่า Conditionally Essential Amino Acids (CEAA) ถ้าอาหารชนิดใดมีชนิดและจำนวนของกรดอมิโนต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง EAA และ CEAA ในสัดส่วนที่ตรงกันกับโปรตีนของเนื้อเยื่อมนุษย์ อาหารชนิดนั้นก็จะถูกนำไปใช้ในร่างกายมนุษย์ได้อย่างดีมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ร่างกายมนุษย์เมื่อมีการออกกำลังกายโดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อ ออกกำลังกายหนักๆ ก็มีความจำเป็นต้องใช้กรดอมิโนบางกลุ่มและบางตัวมากขึ้นคือ กรดอมิโนในกลุ่ม Branched-Chain Amino Acids (BCAAs) และ glutamine รวมทั้งยังมีความต้องการสารที่ทำหน้าที่กำจัดอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นมาก สารที่ทำหน้าที่กำจัดอนุมูลอิสระที่สำคัญคือ Glutathione, Vitamin C และ Vitamin E การสังเคราะห์ Glutatione ต้องอาศัยกรดอมิโนบางตัวเป็นสำคัญคือ cysteine
เวย์ โปรตีน (Whey Protein)
เป็นโปรตีนที่มีคุณสมบัติดังกล่าว คือมีกรดอมิโนทั้งชนิด EAA, CEAA
และชนิดที่ไม่จำเป็นในสัดส่วนที่คล้ายคลึงกับโปรตีนของกล้ามเนื้อมนุษย์
อย่างมาก รวมทั้งมี BCAAs, glutamine และ cysteine อยู่มากด้วย
ซึ่งแตกต่างกับโปรตีนชนิดอื่นๆ ที่มีคุณสมบัติดังกล่าวไม่ครบทุกทั้งหมด
เวย์โปรตีนจึงเป็นโปรตีนที่ดีที่สุดในปัจจุบันสำหรับคนทั่วไปและคนที่ออกกำลังกาย
เวย์ โปรตีน (Whey Protein)
สามารถละลายน้ำได้ค่อนข้างดีเมื่อเทียบกับ โปรตีนชนิดอื่นๆ
และเวย์ไม่จับตัวเป็นก้อนเมื่อถูกกรดในกระเพาะอาหาร (ต่างจากเคซีน)
และสามารถผ่านเข้าสู่ลำไส้ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ถูกย่อยและดูดซึมได้อย่างรวด
เร็ว โปรตีนชนิดต่างๆ
ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเวย์โปรตีนก็ถูกย่อยและดูดซึมได้ง่ายกว่าโปรตีนชนิด
อื่นๆ ทำให้เกิดภาวะความเข้มข้นของกรดอมิโนสูงขึ้นในเลือด
(Hyperaminoacidemia) เป็นอย่างมากโดยรวดเร็ว
ภาวะนี้ช่วยกระตุ้นให้ร่างกายสังเคราะห์โปรตีนเพิ่มขึ้น
คุณสมบัติพิเศษของเวย์โปรตีน (Whey Protein)
เวย์โปรตีนนอกจากเป็นตัวให้กรดอมิโนเพื่อให้ร่างกายนำไปสร้างโปรตีนเพื่อ
เสริมสร้างเนื้อเยื่อต่างๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งกล้ามเนื้อได้ดีแล้ว
โปรตีนชนิดต่างๆ
ที่เป็นองค์ประกอบของเวย์โปรตีนซึ่งมีอยู่หลากหลายชนิดที่ได้กล่าวมาแล้ว
นั้น
ต่างก็มีคุณสมบัติพิเศษโดยตัวมันเองด้วยตัวอย่างเช่นโปรตีนบางชนิดนั้นช่วย
เพิ่ม ภูมิคุ้มกันโรค
บางชนิดช่วยต่อต้านหรือยับยังเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหาร
บางชนิดช่วยกระตุ้นฮอร์โมนที่ทำให้รู้สึกอิ่มช่วยให้ไม่เกิดภาวะอ้วน ฯลฯ
อย่างไรก็ดีโปรตีนย่อยๆ เหล่านี้บางตัวก็ไม่มีอยู่ในน้ำนมมารดาตามธรรมชาติ
ดังนั้นจึงอาจเป็นตัวทำให้เกิดอาการแพ้นมได้
การบริโภคเวย์ (Whey Protein)
โดยเนื้อแท้แล้วเวย์ก็เป็นเสมือนอาหารธรรมชาติที่ถูกทำให้เข้มข้นขึ้น
เท่านั้น หรืออาจกล่าวได้ว่าเวย์เป็นผลิตภัณฑ์ประเภทนมชนิดหนึ่ง
เวย์จึงไม่ใช่ยา
การกินเวย์จึงสามารถกินได้อย่างอิสระเสรีเหมือนกินอาหารธรรมชาติทั่วไป
คือจะกินเท่าไหร่ เวลาไหน ก็ได้ผลทั้งนั้น ไม่มีข้อจำกัดใดๆ ทั้งสิ้น
อย่างไรก็ดีมีเทคนิควิธีอยู่เล็กน้อยที่จะทำให้การกินเวย์ได้ประสิทธิผลดี
ที่สุดกับร่างกายนั่นก็คือ ควรกินเวย์ให้ได้เวย์โปรตีนอย่างน้อยครั้งละ
20-30 กรัม ทั้งนี้เพื่อให้เกิดภาวะ hyperaminoacidemia
ซึ่งช่วยกระตุ้นการสร้างโปรตีนในร่างกายดังกล่าวข้างต้นแล้ว
ถ้าจะแบ่งเวย์กินครั้งละเล็กละน้อยได้โปรตีนครั้งละนิดหน่อยเช่นคราวละ 5
กรัม ถึงแม้จะได้ผลเช่นกันแต่อาจไม่ดีที่สุดเท่ากินครั้งละมากๆ
เพราะจะไม่เกิดภาวะ hyperaminoacidemia
จึงไม่สามารถกระตุ้นร่างกายให้สังเคราะห์โปรตีนได้ดีเท่า
อาจมีส่วนหนึ่งถูกร่างกายนำไปใช้ทำอย่างอื่นหรือขับทิ้งไป
(อนึ่งการตักเวย์มารับประทานนั้น ควรดูน้ำหนักเวย์โปรตีนเป็นหลัก
ไม่ใช่ดูน้ำหนักเวย์เพราะเวย์มีส่วนอื่นๆ เช่นคาร์โบไฮเดรท ไขมัน ฯลฯ
ผสมอยู่ด้วย อย่างเช่นเวย์ชนิดหนึ่ง 1 ช้อนตวงมีเนื้อเวย์ 30
กรัมแต่มีเวย์โปรตีนอยู่ 24 กรัม เป็นต้น)
ถ้าจะกินเวย์มากกว่าวันละ 40 -50 กรัม แบ่งเวย์เป็นหลายๆ มื้อๆ ละ 20-30
กรัม ดีกว่ากินครั้งเดียวหมด
ทั้งนี้เพื่อทำให้ร่างกายได้โปรตีนตลอดทั้งวัน
(บางคนก็เชื่อว่ากินโปรตีนมากกว่าครั้งละ 40 กรัม
ร่างกายอาจย่อยและดูดซึมได้ไม่หมดด้วย แต่ยังไม่มีหลักฐานแน่ชัดในเรื่องนี้
อย่างไรก็ดี การแบ่งโปรตีนกินกระจายไปทั้งวันน่าจะเป็นวิธีที่ดีที่สุด)
เนื่องจากเวย์เป็นเพียงอาหารธรรมชาติไม่ใช่ยา
ปริมาณเวย์ที่ควรจะกินในแต่ละวันจึงไม่มีข้อบังคับตายตัวว่าต้องกินเท่าไหร่
จึงจะได้ผล ขึ้นกับน้ำหนักตัวและจุดประสงค์ที่จะใช้เป็นหลัก
แต่ถ้าจะกินให้ได้ผลดีควรกินอย่างน้อย 20-30 กรัม/วัน
โดยกินเป็นมื้อเดียวด้วยเหตุผลดังกล่าวข้างต้น
สำหรับนักเพาะกายที่ฝึก หนักมีการศึกษาพบว่าการกินเวย์โปรตีน 2
กรัม/กก.นน.ตัว/วัน โดยแบ่งย่อยเป็น 4-6 มื้อ/วัน ช่วยป้องกันภาวะ
overtraining sydrome ได้ ถ้ากินเวย์เพียงวันละครั้งเดียว ควรกินภายใน
30-60 นาทีหลังออกกำลัง
เพราะเป็นช่วงที่มีเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อมากและกล้ามเนื้ออยู่ในภาวะต้อง
การสารอาหาร แต่ถ้าไม่สะดวกจะกินเวลาอื่นก็ได้
ร่างกายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้เช่นกัน ผลที่ได้ถึงจะไม่ดีที่สุด
ก็อาจแตกต่างกันไม่มากนัก
เวย์สามารถกินโดยผสมกับน้ำ น้ำผลไม้
หรือน้ำที่ผสมคาร์โบไฮเดรทเช่นกลูโคลสก็ได้ หรืออาจผสมกับผลไม้แล้วนำไปปั่น
ฯลฯ
ระยะหลังมีการศึกษาพบว่าการกินเวย์ผสมกับพวกคาร์โบไฮเดรทเช่นกลูโคลสหลังออก
กำลังเสร็จจะได้ผลดียิ่งขึ้นกว่ากินเวย์กับน้ำเปล่าๆ
น้ำที่ใช้ผสมเวย์ควรเป็นน้ำธรรมดาหรือน้ำเย็นแต่ไม่ควรใช้น้ำร้อนเพราะอาจทำ
ให้เวย์จับตัวเป็นก้อน
องค์ประกอบของเวย์โปรตีน (Whey Protein)
เวย์โปรตีนคือโปรตีนที่มีอยู่ใน เวย์ เป็นโปรตีนที่มีคุณภาพสูง
ร่างกายสามารถย่อยและดูดซึมไปใช้ได้ง่ายและรวดเร็ว
เมื่อย่อยเวย์โปรตีนออกเป็นกรดอมิโนจะพบว่าเวย์โปรตีนมีกรดอมิโนที่จำเป็น
(essential amino acids และ conditionally essential amino acids) อยู่ครบ
และมีกรดอมิโนชนิด branched chain amino acids (BCAA) (ได้แก่ leucine,
isoleucine และ valine) อยู่มากที่สุดในบรรดาอาหารธรรมชาติ BCAA
เป็นกรดอมิโนที่ร่างกายต้องการมากเป็นพิเศษเมื่อมีการออกกำลังและในช่วงที่
ร่างกายมีการซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอหรือสร้างเนื้อเยื่อเพิ่มเติม
เมื่อศึกษาถึงโปรตีนชนิดย่อยๆ ต่างๆ
ที่ประกอบกันขึ้นเป็นเวย์โปรตีนพบว่ามีอยู่หลายชนิดคือ
- Beta-lactoglobulin มีอยู่ในเวย์โปรตีนประมาณ 45-65% โดยน้ำหนัก
- Alpha-lactalbumin มีอยู่ในเวย์โปรตีนประมาณ 15-25% โดยน้ำหนัก
- Immunoglobulins มีอยู่ในเวย์โปรตีนประมาณ 10% โดยน้ำหนัก
- Bovine Serum Albumin มีอยู่ในเวย์โปรตีนประมาณ 8-10% โดยน้ำหนัก
- Glycomacropeptide
- Lactoferrin
- Lactoperoxidase
- Lysozyme
- Relaxin
- Gamma-globulins และ Beta-microglobulin
โปรตีน 4 ชนิดแรกเป็นโปรตีนกลุ่มใหญ่มีอยู่มากในเวย์โปรตีน
ส่วนกลุ่มที่เหลือมีอยู่เพียงอย่างละเล็กน้อย โปรตีนชนิดย่อยๆ ต่างๆ
ข้างต้นนี้เป็นโปรตีนที่แม่วัวสังเคราะห์ขึ้นมาเพื่อประโยชน์ในการเจริญเติบ
โต ป้องกันการติดเชื้อ เพิ่มภูมิคุ้มกัน และเพื่อประโยชน์อื่นๆ
สำหรับลูกวัวโดยธรรมชาติ
แต่มนุษย์สามารถใช้ประโยชน์จากโปรตีนที่มีคุณสมบัติพิเศษเหล่านี้ที่แม่วัว
สังเคราะห์ขึ้นมาเพื่อลูกวัวได้เช่นกัน สัดส่วนของโปรตีนชนิดย่อยๆ
เหล่านี้จะเป็นเท่าไหร่แตกต่างกันไปในเวย์ที่ผลิตขึ้นมาในแต่ละแห่งและแต่ละ
ครั้ง เพราะขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างเช่นพันธุ์วัว อาหารที่เลี้ยงวัว
ภูมิประเทศและภูมิอากาศของถิ่นที่เลี้ยงวัว ฤดูกาลและเวลาที่รีดนมวัว
กรรมวิธีในการผลิต ฯลฯ
ผลข้างเคียงของการกินเวย์ (Whey Protein)
เวย์เป็นผลิตภัณฑ์ ที่ทำจากนม ผลข้างเคียงต่างๆ จึงพบได้คล้ายๆ
นมหรือผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่ทำจากนม
เช่นท้องอืดท้องเสียในผู้ที่ทนแลกโตสไม่ได้มาก (lactose intolerance)
แต่ปัญหานี้พบน้อยในเวย์ชนิด WPI
เพราะมีความเข้มข้นของแลกโตสต่ำมากในระดับที่ผู้ที่ทนแลกโตสไม่ได้ส่วนใหญ่
กินได้
หรือเวย์บางชนิดที่ผสมเอ็นไซม์ช่วยย่อยแลกโตสไว้ด้วยก็จะลดปัญหานี้ได้
อาการอื่นๆ ที่พบได้คือบางคนแพ้โปรตีนที่มีอยู่ในนมวัว
ก็อาจต้องเลือกผลิตภัณฑ์ที่กำจัด Beta-lactoglobluin
ซึ่งทำให้เกิดการแพ้ได้บ่อยออกไปหรือใช้เวย์ที่มี HWP
ผสมอยู่มากเพราะเวย์ชนิดนี้มีโอกาสแพ้น้อย
นอกจากนี้โปรตีนที่มีอยู่ ในเวย์ให้พลังงานเท่าคาร์โบไฮเดรทคือ 4 Cal/gm
ถ้ากินมากเกินไปแล้วไม่ออกกำลังกายให้พอเหมาะ
ก็จะเหมือนกินแป้งเข้าไปมากแล้วไม่ออกกำลัง
เวย์โปรตีนส่วนหนึ่งอาจถูกเปลี่ยนเป็นไขมันสะสมในร่างกายหรือทำให้อ้วนได้
และสุดท้ายคือเวย์เป็นอาหารที่มีความเข้มข้นโปรตีนสูง
ดังนั้นในผู้ที่มีโรคตับหรือไตทำงานไม่ปกติควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้
เพราะผู้ที่มีโรคเหล่านี้มักต้องจำกัดปริมาณโปรตีนที่ได้รับในแต่ละวันไม่
ให้มากเกินไป
โดยสรุป
เวย์ (Whey Protein) เป็นสารธรรมชาติ ที่มีอยู่ในนมวัว
ถูกแยกออกมาจากนมวัวในขณะผลิตเนยแข็ง
เมื่อทำให้แห้งเป็นผงจะประกอบด้วยเวย์โปรตีน แลคโตส ไขมัน
เกลือแร่และวิตามิน
เวย์โปรตีนเองก็ไม่ได้ประกอบไปด้วยโปรตีนเพียงชนิดเดียวหากแต่เป็นส่วนผสม
ของโปรตีนย่อยๆ หลายชนิดปะปนกันอยู่
ความเข้มข้นของเวย์โปรตีนในเวย์จะมีมากน้อยเท่าไรก็ขึ้นอยู่กับการผลิต
เวย์ที่ยิ่งมีความเข้มข้นของเวย์โปรตีนมากก็จะยิ่งมีแลคโตสและไขมันน้อยลง
และราคาจะยิ่งแพงขึ้น ลำดับความเข้มข้นของเวย์โปรตีนในเวย์จากน้อยไปมากคือ
simple whey powder, WPC และ WPI วิวัฒนาการของเวย์ยังไม่สิ้นสุด
จะมีเวย์รุ่นใหม่ๆ ที่มีคุณสมบัติพิเศษออกมาในอนาคตอีกมากมายหลายชนิด
ที่มาจาก : thaifitandfirm.com